De letste Schiech

 

29 augustus / Cube gebouw (Designmuseum in aanbouw), Museumplein 2, Kerkrade/ 20.00 uur reservering

18 oktober/ De Domijnen, Herenhof 2, 6162 EB Geleen / 15.00 uur (gratis toegang)    www.dedomijnen.nl

13 december/ Schloss Rheydt, Schlossstrasse 508, D-41238 Mönchengladbach /11.30 uur  www.schlossrheydt.de

30 januari/ Gemeenschapscentrum Tentakel, Kneuterweg 2, B-3520 Zonhoven (gratis toegang)
 

De mijnsluiting heeft in onze regio veel teweeggebracht. Duizenden arbeidsplaatsen gingen verloren. In het concert in het Cube – Design Museum en de tentoonstelling ‘De Letste Schiech’ trekt Ensemble88 in het kader van het Jaar van de Mijnen de lijn door naar vandaag de dag. Want ook anno 2015 staan veel mensen vanwege de economische crisis op straat.

‘De Letste Schiech’ gaat tijdens Cultura Nova in première. Na Heerlen toert het
ensemble langs verschillende voormalige mijnlocaties in Nederlands- en Belgisch-
Limburg en het Duitse Rheinland. De centrale compositie tijdens dit concert is het
‘Workers Union’ van Louis Andriessen uit 1939. Deze spectaculaire en maatschappijkritische
compositie wordt aangevuld met nieuw werk van componisten uit de Euregio:
Hans Leenders (nl), Timo Ruttkamp (du) en Paula Defresne (be). De composities
zijn gebaseerd op gedichten van de uit Kerkrade afkomstige schrijver, dichter en
hoogleraar Wiel Kusters, die tijdens het concert ook voordraagt uit eigen werk.
Daarnaast heeft Ensemble88 amateurfotografen uitgedaagd om een eigentijdse beeldende
vertaling te maken van het thema ‘De Letste Schiech’. Een selectie uit de
inzendingen ziet u als decor tijdens de concerten en in een fototentoonstelling
in Werkplaats K in Kerkrade.

Een coproductie van Stichting Cultura Nova i.h.k.v. Jaar van de Mijnen (M2015).

Concert: zaterdag 29 augustus, 20.00 uur.
Cube gebouw (Designmuseum in aanbouw),
Museumplein 2, Kerkrade / €15

Tentoonstelling: zondag 30 augustus en zondag
6 september, 11.00-17.00 uur, Werkplaats K,

Elbereveldstraat 105, Kerkrade / gratis

Programma
 
Paula Defresne - Zolang je ademt (première)
Timo Ruttkamp −  Flugasche  (première)
Hans Leenders –  Miners  (première)
Wiel Kusters – voordracht uit eigen werk
Louis Andriessen − Workers Union (1975)
 
 
Toelichting
 
Na het lezen van het gedicht Carbone notate van Wiel Kusters, in 1979 geschreven ter nagedachtenis
van zijn vader, grootvader en andere mijnwerkers, raakte de Belgische componiste Paula Defresne
(1970) gefascineerd door het fenomeen adem. Tegelijkertijd realiseerde ze zich dat de winning van
steenkool, die meer dan 3000 jaar geleden in China werd ontdekt, voor onze voorouders welvaart
betekende. En dat nu nog steeds technologische ontwikkelingen ons de mogelijkheid geven ons
verder te ontplooien.
Defresne, opgeleid aan het Luiks conservatorium door onder anderen Frederic Rzewsky, heeft een
voorliefde voor kleine muzikale vormen en verfijnde timbres. Over Zolang je ademt schrijft ze: ‘Ik stel
me voor dat de piano zich transformeert tot een diepe put of een elektronisch omhulsel, waaruit de
musici allerlei soorten klanken en kleuren halen: kostbare stenen, de ene nog fascinerender dan de
andere. Terwijl de stem, de stem van de mensheid, geleidelijk aan verstikt raakt…

De Duitse componist Timo Ruttkamp (Hagen, 1980) studeerde compositie van instrumentale en
elektronische muziek in Keulen en Parijs bij onder anderen York Höller en Frédéric Durieux. Hij was
laureaat van belangrijke internationale compositiewedstrijden, waaronder de Toru Takemitsu
Composition Award, en kreeg het gerenommeerde Bern Alois Zimmermann Stipendium van de stad
Keulen. Zijn composities worden door internationale orkesten, solisten en ensemble uitgevoerd.
Timo Ruttkamp wenst zijn composities niet te voorzien van een toelichting, omdat die volgens hem
te veel afleiden van de muziek zelf.   

Hans Leenders werd in 1965, het jaar van de mijnsluiting, geboren in de Vroedvrouwenschool in
Heerlen. Zijn opa’s en enkele ooms hebben in de mijnen gewerkt. Deze opdrachtcompositie was dan
ook een speciaal project voor hem, dat hij omschrijft als een ‘sentimental journey naar zijn eigen
roots’. Zijn compositie is gebaseerd op het gedicht Miners, dat Wilfred Owen (1893-1918) als
eerbetoon schreef aan de 155 slachtoffers van de mijnramp in Halmend (GB) in 1918.
Louis Andriessen

Workers Union van Louis Andriessen (1939) is een spectaculair werk, waarmee de componist op
onconventionele en geëngageerde wijze uiting geeft aan zijn politieke overtuiging. De compositie is
geschreven voor ‘elke willekeurige combinatie van luid klinkende instrumenten’. Andriessen, die in
de jaren zeventig van de vorige eeuw diverse politieke werken componeerde, zegt er zelf ook: ‘Dit
stuk is een combinatie van individuele vrijheid en strenge discipline; het ritme is exact, de
toonhoogte slechts bij benadering vastgelegd. Het is zeer complex om uit te voeren in
ensembleverband, net als de organisatie en uitvoering van politieke acties.’